Kruiden tussen de Coulissen: meer biodiversiteit en boer blij?

Geplaatst op 2 juli 2024
Kruiden tussen de Coulissen: meer biodiversiteit en boer blij?

In het project Kruiden tussen de Coulissen zoeken we antwoord op de vraag: Levert ingezaaid productief kruidenrijk grasland meer biodiversiteit op? Om dit te onderzoeken worden er metingen gedaan in zowel regulier intensief grasland, productief kruidenrijk grasland als op half-natuurlijk kruidenrijk grasland. Vervolgens is de biodiversiteitsopbrengst vergeleken. Een belangrijke rol in het onderzoek spelen de coulissen vertelt Ernst Oosterveld van bureau Altenburg & Wymenga: ‘In het onderzoek kijken we naar effecten in het grasland en naar de relatie tussen kruiden in het perceel en aangrenzende houtwallen en elzensingels. Zo kunnen we zien of het coulisselandschap een onderscheidende waarde heeft voor insecten.’

Het twee jaar durende project heeft in 2023 een goede start gemaakt. Er zijn bij tien leden van de Noardlike Fryske Wâlden metingen gedaan door bureau Altenburg en Wymenga en Hogeschool van Hall Larenstein. Daarnaast zijn er metingen gedaan in half-natuurlijk grasland van Staatsbosbeheer. Dit gebeurde in mei, juni en augustus. Gekeken is naar de bedekking door kruiden in het grasland en naar bloeiende bloemhoofdjes met nectar. Ook werden insecten gemeten, zowel vliegende als over de bodem kruipende insecten. Bij de metingen is gebruik gemaakt van plakstrips en potvallen. Ernst: ‘Het zijn simpele en effectieve manieren om een goed beeld te krijgen. Metingen zijn zoals de naam van het project al zegt gedaan op percelen tussen de coulissen. Zowel in het midden, vijf meter uit de kant en in de aangrenzende singel of wal. Ook zijn regenwormen bemonsterd en ook de voederwaarde van de proefpercelen wordt meegenomen in het onderzoek. Daarnaast speelden de nachtvlinders een rol in het onderzoek. Rupsen uit de eitjes van de nachtvlinders zijn namelijk belangrijk als voedsel voor broedvogels in de singels en wallen.’

Sterk verband kruiden en coulissen

Ernst: ‘Zoals verwacht is de bedekking van kruiden op het half-natuurlijk grasland het hoogst. In mei is daar het nectar aanbod ook het hoogst, in juli is er tussen de verschillende grastypen geen verschil. In augustus hadden het half-natuurlijk grasland en ingezaaid productief grasland een beter bloemaanbod dan gangbaar grasland.’ Over het hele seizoen was nog niet veel verschil te zien in de aanwezigheid van insecten. Regenwormen kwamen het meest voor in oud grasland. Ook kwam uit het onderzoek naar voren dat er veel meer rupsen van nachtvlinders zijn in singels met aangrenzend kruidenrijke percelen dan in singels naast intensievere graslanden. Ernst: ‘Het verschil heeft ons verrast. We tasten nog in het duister over de oorzaak.’ Het gangbaar intensievere grasland had de hoogste voederwaarde.

Bedrijfsmatige voordelen

In het onderzoek kijkt men met name naar het effect op biodiversiteit. Maar levert het de deelnemers ook iets op in de bedrijfsvoering? Melkveehouder Bart Henstra neemt deel aan het project. Hij experimenteert nu een paar jaar met kruidenrijk grasland en is enthousiast. ‘In het begin moest ik wel even wennen, maar nu ben ik eigenlijk wel een beetje verslaafd’. Vier jaar geleden begon Bart met drie hectare, sindsdien is er elk jaar wat bijgekomen en zit hij inmiddels op 12 hectare kruidenrijk. ‘Het voordeel is dat er geen bemesting op hoeft, alleen wat ruige mest. Daarnaast groeit het in droge periodes beter door dan normaal grasland. De zadenmengsels moeten wel aangeschaft worden, maar ik houd een goede opbrengst en kan besparen op kunstmest. Ik maak vaak gebruik van de 1001 hectare actie waardoor ik zaadmengsels voordelig kan aanschaffen.’

Zoektocht

De grootste uitdaging is volgens beide mannen het in stand houden van de ingezaaide kruiden. Daar is kennis voor nodig maar vooral ook leren en experimenteren. Bart: ‘In het tweede jaar lag het kruidenrijke grasland er heel mooi bij. In het derde jaar zie je al dat dat lastiger wordt. Het is een zoektocht en daarom zal ik ook moeten experimenteren. Met verschillende mengsels, met doorzaaien, met het behandelen van het land op de juiste manier. Het is een interessante zoektocht. Als melkveehouder moet je je eigen broek op kunnen houden en geld verdienen. Je kan niet groen doen en rood staan. Maar ik denk dat dit mogelijk is met kruidenrijkheid en dat je een goede opbrengst kan behouden. Ik geloof er wel in.’

Over Fjildlab

Fjildlab is de centrale plek in Noordoost-Fryslân waar vraagstukken voor een toekomstige landbouw via netwerken en projecten worden aangepakt. De afgelopen jaren zijn er tientallen projecten in samenwerking met Fjildlab gestart.

Fjildlab wordt gefinancierd vanuit de Versnellingsagenda Noordoost-Fryslân en is een initiatief van Hogeschool Van Hall Larenstein, Agrarisch Collectief Waadrâne, vereniging Noardlike Fryske Wâlden en Ondernemersfederatie Noordoost Fryslân.

Kijk voor meer informatie op www.fjildlab.nl

Vergelijkbare berichten

Heeft u interessant nieuws of een bijzonder verhaal?

Laat het ons weten via nieuws@ondernemendnetwerknoordoost.nl of via onze handige nieuwsmodule.

Nieuws aanleveren

Zoeken naar: