Het weidevogelseizoen is begonnen. Er wordt veel gedaan om de broedende vogels en kuikens te beschermen. Ondanks alle maatregelen, nemen de populaties van soorten als de grutto en kievit al jaren af. Een van de oorzaken is de predatiedruk. De vereniging Noardlike Fryske Wâlden komt in actie met een predatiecoördinator.
In het land schuilt overal het gevaar van predatoren, roofdieren die het hebben voorzien op eieren en kwetsbare, jonge vogels. Vossen, marters, kraaien en roofvogels zijn geduchte vijanden van de weidevogels. Veel eieren en kuikens vallen aan hen ten prooi. Ze richten soms een waar slagveld in de weilanden en akkers aan. Dat werkt demotiverend voor de natuurmensen en boeren en is een ramp voor de vogelstand. Het is daarom belangrijk de populatie predatoren onder controle te houden, stellen Hindrik Bijma, predatiecoördinator bij de vereniging Noardlike Fryske Wâlden, en jager Arjen Biesma.
Nieuwe functie
De twee beginnen met goed nieuws. In sommige weidevogelgebieden in het noordoosten van Fryslân lukt het om het aantal predatoren, vooral vossen, beperkt te houden, waardoor de weidevogelstand er stabiel is. ‘Wat zou het mooi zijn als we ook een stijgende lijn te pakken krijgen’, zegt Arjen Biesma. ‘Ik ben optimistisch’, vult Hindrik Bijma aan. ‘Met de juiste maatregelen kunnen we goede resultaten behalen.’ Bijma is bijna een jaar geleden aangesteld als predatiecoördinator bij de vereniging Noardlike Fryske Wâlden. Het is een nieuwe functie die hij ook uitoefent voor Agrarisch Collectief Waadrâne. Hij overlegt met wildbeheereenheden, stemt af met jagers, beheerregisseurs en nazorgers en is in gesprek met partijen als gemeenten, It Fryske Gea en Staatsbosbeheer over de bescherming van de weidevogels. Niet alleen moeten ze de biotoop, de leefomgeving van de grondbroeders, zo optimaal mogelijk proberen te krijgen, maar zeker ook iets doen tegen hun natuurlijke vijanden. ‘We zien nu dat er in een gebied door de verschillende partijen, verschillende doelen worden nagestreefd die elkaar tegenwerken. Hoe mooi zou het zijn als we erin slagen om als agrarische collectieven, terreinbeheerders en overheden gezamenlijke doelen vast te stellen. Dus als er een weidevogelgebied is, we het er dan met z’n allen ook over eens zijn dat de inrichting van het gebied en het beheer van predatoren hier op aansluit.’
Moderne technologie
Vossen leggen ’s nachts grote afstanden af, hun jachtgebied kan wel vijf vierkante kilometer zijn. Jagers krijgen in weidevogelgebieden ontheffing om ze ook ’s nachts met behulp van lichtbak of warmtebeeldcamera te doden, zodat weidevogels beschermd worden. Biesma: ‘De vos is ons belangrijkste doel. Als er één vos actief is in een broedgebied van weidevogels, ben je zo 80 procent van de eieren kwijt. Die wil je daar dus niet hebben.’ De vossenjacht is tijdrovend. Soms rijden jagers urenlang zonder resultaat door een gebied. Ze mogen vossen met een lichtbak zoeken. Biesma, in het dagelijks leven (privé)kok, heeft geïnvesteerd in warmtebeeldkijkers, waarvan er ook een op zijn buks zit. ‘Die hebben zesduizend euro gekost. Tja, een hobby kost geld en het is ook nog eens vrijwilligerswerk. Maar zo kan ik vossen wel goed gericht vinden. Met deze moderne technologie maak ik oudere jagers ook enthousiast.’ Wildbeheereenheden zetten ook drones met warmtebeeld in om vossen op te sporen. De provincie stelt subsidies beschikbaar voor aanschaf van materialen, zoals wildcamera’s, warmtebeeldcamera’s, klepvallen en zogeheten kunstbouwen voor de vos. De Noardlike Fryske Wâlden vraagt de subsidies en ontheffingen aan en zorgt er samen met de wildbeheereenheden voor dat de ontheffingen en predatiebeheermiddelen bij de jagers terecht komen.
Blij van kuikens
Biesma schoot eerst zo’n veertien vossen per jaar, dat aantal is nu gedaald naar twee à drie exemplaren. Gunstig voor de weidevogels, want het betekent dat in zijn jachtgebied van 1200 hectare bij Aldegea (Sm.) de vos onder controle is. Op de zwarte kraai, de marterhond en de steenmarter (in een pilot) mag ook gejaagd worden. Andere marterachtigen, de bruine kiekendief en buizerd zijn beschermd. De stroper die het meest wordt gezien is de kat. Bijma: ‘Je wilt natuurlijk niet dat katten rondstruinen tussen de weidevogels. Maar ja, het zijn huisdieren, dat ligt heel gevoelig. Daarom is de bewustwordingscampagne ‘Kuikens in het land, poes in de mand’ belangrijk.’ De twee merken dat boeren zich steeds meer inzetten voor de weidevogels. Er is veel belangstelling voor beheerpakketten: uitgesteld maaien, aanleg van plasdras en kruidenrijk grasland. Ze benadrukken dat al deze maatregelen geen effect hebben als de predatoren niet worden bestreden. ‘Zonder jacht worden er amper kuikens groot.’ Vanaf half april kruipen de jonge vogels uit het ei. ‘Als je de kuikens ziet … daar word je blij van’, glimlacht Biesma. ‘Ik help graag mee aan het succes van weidevogelbeheer. Wij als jagers zijn dan ook blij met de Noardlike Fryske Wâlden.’ Bijma: ‘En de Noardlike Fryske Wâlden is blij met de vrijwilligers.’